Color Chrome Blue: đẩy chiều sâu trời xanh và biển

Hai cái menu trông giống nhau nhưng làm hai việc khác nhau

Lần đầu tôi để ý tới Color Chrome Blue là khi đứng trên cầu cảng An Thới Phú Quốc lúc 4 giờ chiều, nhìn ngược ra phía Hòn Thơm. Trời xanh, nước xanh, hai cái xanh đó nó dính vào nhau, không tách được lớp. Tôi bật Color Chrome FX lên Strong vì trước giờ vẫn nghĩ đây là setting xử lý màu chung. Kết quả tệ — xanh đậm hơn nhưng vẫn lì, vẫn một mảng.

Mở menu xuống một dòng nữa thì thấy Color Chrome FX Blue. Bật Strong. Bấm thêm một shot. Lần này bầu trời tự nó tách ra khỏi mặt biển, mây có viền, vùng xanh sâu phía chân trời tối lại đúng kiểu mình muốn. Đó là lúc tôi hiểu hai setting này không phải một, và không nên coi cái sau là phiên bản mạnh hơn của cái trước.

Color Chrome Effect làm gì

Color Chrome Effect là kế thừa từ film Fortia của Fujifilm hồi đầu 2000. Nó tăng độ sâu và độ no màu cho những vùng màu đậm và có saturation cao — đỏ tươi, vàng nghệ, xanh lá đậm, hồng tím. Khi bạn chụp một cành bougainvillea ở Hội An hay đèn lồng đỏ, đó là lúc Color Chrome Effect phát huy. Nó hầu như không đụng tới vùng xanh dương vì lý do đơn giản: trời và nước thường không bị bão hoà.

Color Chrome FX Blue chỉ làm một việc

FX Blue chỉ tác động lên kênh blue. Cụ thể hơn, nó đẩy density (mật độ) của vùng xanh dương, làm vùng xanh đậm tối thêm và tách lớp ra khỏi vùng xanh nhạt. Hệ quả thực tế:

• Bầu trời trưa từ một mảng phẳng thành có gradient từ đỉnh xuống chân trời
• Mặt biển sâu khác hẳn vùng nước ven bờ
• Bóng đổ trên tường trắng buổi trưa có chất xanh mát, không bị xám chì
• Mây trắng nổi hơn vì nền sau nó tối lại

Đổi lại, nếu lạm dụng Strong khi bầu trời đã đậm sẵn (golden hour, bão), bạn sẽ thấy trời chuyển sang xanh hơi tím, hơi bí. Đây là lỗi tôi gặp khi chụp bão số 4 ở Lý Sơn năm ngoái — trời lúc đó đã ngả chàm rồi mà còn để FX Blue Strong, ảnh ra như poster phim cũ.

Khi nào bật cái nào

Quy tắc tôi tự rút ra sau hai năm dùng X-T4 rồi X-T5:

• Color Chrome Effect: bật Weak gần như mặc định cho mọi recipe. Bật Strong khi chụp lễ hội, chợ hoa, kiến trúc đỏ vàng ở Huế.
• Color Chrome FX Blue: chỉ bật khi trong khung hình có ít nhất 30% diện tích là blue (trời, biển, hồ bơi, kính tối). Strong cho nắng trưa biển đảo. Weak cho cảnh phố có patch trời nhỏ.
• Tắt cả hai khi shoot indoor, studio, hay chụp da người là chủ đề chính. FX Blue làm bóng đổ dưới mắt và cằm hơi xanh không thật.

Một điểm kỹ thuật ít người để ý

FX Blue chỉ có trên các body X-Trans IV thế hệ cuối (X-T4 firmware mới, X-S10) trở đi, và toàn bộ X-Trans V. Nếu bạn dùng X-T3 hay X-Pro3, menu này không tồn tại — đừng đi tìm. Tôi từng bị một bạn nhắn hỏi tại sao máy mình không có, mất một lúc mới nhận ra bạn đó dùng X100F.

Recipe biển đảo Phú Quốc — nắng trưa, cát trắng, nước ngọc

Build recipe này cho khoảng 10h sáng đến 3h chiều, hôm trời quang, đứng trên thuyền hoặc bờ biển miền Tây Nam Bộ. Tôi test ở Bãi Sao, Bãi Khem và quanh đảo Hòn Móng Tay.

Thông số đầy đủ

• Film Simulation: Classic Chrome
• Grain Effect: Weak, Small
• Color Chrome Effect: Weak
• Color Chrome FX Blue: Strong
• White Balance: Daylight, R +1, B -3
• Dynamic Range: DR400
• Tone Curve: Highlight -1, Shadow +1
• Color: +2
• Sharpness: 0
• High ISO NR: -4
• Clarity: -2
• ISO: Auto, max 6400, min shutter 1/250s
• Exposure Compensation: -1/3 đến -2/3 stop

Lý do từng setting: Classic Chrome có sẵn cái mộc, hơi xanh xám trong shadow, hợp với cảnh có nước. DR400 giữ chi tiết mây và highlight cát trắng — trưa Phú Quốc cát phản xạ rất mạnh, đo sáng spot dễ bị cháy. WB shift B -3 kéo blue cast của Classic Chrome lại một chút để biển ra ngọc lam chứ không bị chàm. Color +2 vì Classic Chrome desat sẵn rồi, cần kéo lại để vàng cát ấm. Clarity -2 cho da người trên thuyền không bị khắc.

Bạn có thể nhân bản recipe này từ trang recipe và tinh chỉnh shadow nếu shoot lúc trời gần đứng bóng.

Recipe Lý Sơn — đá đen, bazan, biển đậm

Lý Sơn khác Phú Quốc ở chỗ nền đá bazan đen, ruộng tỏi xanh trắng, và nước biển ở đây xanh thẫm hơn vì độ sâu khác. Recipe Phú Quốc bê nguyên qua sẽ bị trời tím và đá mất chi tiết. Tôi build riêng một bản:

Thông số đầy đủ

• Film Simulation: Classic Negative
• Grain Effect: Strong, Small
• Color Chrome Effect: Strong
• Color Chrome FX Blue: Weak
• White Balance: Auto, R +2, B -4
• Dynamic Range: DR400
• Tone Curve: Highlight -2, Shadow +2
• Color: +1
• Sharpness: -1
• High ISO NR: -4
• Clarity: -3
• ISO: Auto, max 12800
• Exposure Compensation: -2/3 stop

Ở Lý Sơn tôi hạ FX Blue xuống Weak vì biển đã sâu rồi, đẩy Strong nữa là mất hết hue. Bù lại Color Chrome Effect lên Strong để tỏi tươi, cờ đỏ ở cổng làng An Hải lên đúng tông. Classic Negative cho cảm giác phim 90s, hợp với chất nâu đỏ của đá bazan phong hoá. Shadow +2 cứu chi tiết các hốc đá ở chùa Hang.

Một mẹo về meter

Khi shoot biển nắng, đừng để máy ở Multi metering. Chuyển sang Center-weighted và đo trên vùng nước cách bạn khoảng 15-20m. Compensation -2/3 stop. Cách này giữ cho mây trắng không cháy và sang ảnh ra xem trên điện thoại thấy mặt biển có texture, không bị flat.

Khi FX Blue phản chủ

Hai trường hợp tôi đã dùng sai và cần ghi nhớ:

• Hồ bơi resort buổi tối: đèn xanh dưới đáy hồ vốn đã xanh nhân tạo. FX Blue Strong biến nó thành xanh radioactive, sai hoàn toàn. Tắt hẳn.
• Áo dài xanh trên nền trời: tà áo xanh navy ăn Color Chrome FX Blue rất mạnh, có thể tối lại 1 stop, khách hàng không vui. Để Weak là cùng.
• Chụp đêm có biển báo neon xanh: neon vốn không có gradient, FX Blue không có gì để làm, chỉ làm shadow xung quanh nó xám hơn. Bỏ qua.

So sánh nhanh với cách xử lý hậu kỳ

Có người sẽ hỏi tại sao không chụp RAW rồi kéo HSL blue luminance trong Lightroom. Đúng là làm được. Nhưng Color Chrome Blue xử lý ở mức X-Processor, trên dữ liệu cảm biến thô trước khi nén JPEG, nên gradient mượt hơn một thao tác slider hậu kỳ. Quan trọng hơn, nó cho phép tôi đưa JPEG lên Instagram ngay tại quán cà phê sau buổi chụp, không phải mở laptop. Với một shooter chụp du lịch và đăng bài đều, đây là khác biệt thực tế.

Nếu bạn vẫn muốn fine-tune thêm, dùng công cụ build recipe để lưu nhiều biến thể cho từng địa hình — tôi đang có 4 recipe biển riêng cho Quy Nhơn, Phú Quý, Côn Đảo và Phú Quốc, mỗi nơi chỉ khác nhau ở WB shift và mức FX Blue.

Vài quan sát cuối

Sau hai mùa hè bám biển miền Trung và miền Nam với X-T5 và X100V, tôi rút ra: Color Chrome Blue không phải setting bạn bật cho có. Nó là một con dao nhỏ, bén, chỉ để cắt một thứ — gradient trong vùng xanh. Dùng đúng chỗ thì ảnh ra sạch sẽ, có chiều sâu, đỡ phải hậu kỳ. Dùng sai chỗ thì trời tím như poster phim Tàu thập niên 90.

Lời khuyên cuối: trước khi đi shoot biển, hãy bấm thử ba shot với FX Blue Off, Weak, Strong ở cùng khung hình. Xem trên màn hình máy, không phải điện thoại. Bạn sẽ tự cảm được mức nào hợp ánh sáng hôm đó. Không có một giá trị đúng cho mọi ngày — biển Phú Quốc tháng 4 và tháng 10 đã là hai con biển khác nhau rồi.